PI
Blog > Komentarze do wpisu
Utwory: Przedwiośnie

1. Przedwiośnie - o czym to powieść?

"Przedwiośnie" Stefana Żeromskiego to powieść wielowątkowa, ale jej fabułę można w ten sposób opisać (w bardzo skróconej formie, oczywiście):

a) bunt Cezarego przeciw władzy rodzicielskiej.

b) Śmierć mamy i powikłania wojenne.

c) Spotkanie Cezarego z ojcem

d) podróż do Polski i śmierć ojca

e) walka z bolszewikami

f) miłość do Laury i śmierć Karoliny

g) znajomość z Lulkiem

h) zebranie komunistów

i) smutek nad tym, że Polska jest źle rządzona

j) udział w manifestacji komunistyczno-robotniczej.  

2. Przedwiośnie jako powieść o dojrzewaniu.

"Przedwiośnie" może być odebrana jako powieść o dojrzewaniu, ponieważ autor opisuje ten etap życia głównego bohatera - Cezarego Baryki. W największym skrócie życie Baryki można podzielić na 5 etapów:

Etap 1. dzieciństwo.

Cezary Baryka urodził się w Baku. Jego rodzice są z pochodzenia Polakami, ale wyemigrowali ze względu na pracę ojca, który zajmował poważne stanowisko w społeczności. Matka zajmowała się gospodarstwem domowym. Byli w sumie zwyczajną rodziną, która dobrze prosperowała. Jednak, gdy Cezary zaczął dorastać sprawa się skomplikowała z dwóch powodów: przyszła pierwsza wojna światowa i rewolucja oraz wszedł w okres buntu. Tak więc stosunki młodego Baryki nie były spokojne. 

Stosunki z matką nie były udane. On ją lekceważył, a ona nie potrafiła przeciwstawić się swojemu synkowi. Dopiero, gdy zmarła, zrozumiał, jaka ona była ważna... Czym ona powinna być dla niego.

Za to można powiedzieć, że więcej szacunku od Cezarego dostał ojciec, któremu młody chłopak w dzieciństwie całkowicie się podporządkował. Podporządkował się do tego stopnia, że gdy senior Baryka wyjechał, to junior Baryka zaczął doceniać wolność, a ojciec przestawał być powoli dla niego ważny. Jednak senior Baryka po I wojnie światowej powrócił do Rosji i spotkał swojego syna. Syn zaczął na nowo uczyć się szacunku do ojca.

Mozna się tutaj zastanawiać, dlaczego Cezary Baryka - po wyjeździe ojca - tak bardzo się zbuntował przeciw matce. Osobiście doszłam do wniosku, że była to wina despotycznego wychowania, jakim ojciec go obdarzał. 

Etap 2. I wojna światowa i rewolucja

W Rosji w tym czasie panował ogromny chaos. Ale oczywiście Cezary Baryka był zafascynowany rewolucją - myślał, że to uzdrowi społeczeństwo, ale mylił się. Dopiero po tym, gdy stracił wszystko - a było to w trakcie rewolucji - stwierdził, że nie daje ona szczęścia ludziom. A że przy okazji spotkał ojca, to postanowił spróbować. Czego? Poczuć się patriotą. I szczęścia. 

Etap 3. wyjazd do Polski i walka z bolszewikami

Szacunek do ojca oraz tragiczna sytuacja w Rosji sprawiły, że Cezary Baryka zdecydował się na "powrót" do ojczyzny swoich rodziców. Niestety, okazało się, że i w Polsce nie jest zbyt przyjemnie: junior rodu Barykich jest zszokowany biedą, brudem, smętnością i bezrobociem w tym kraju. Ale nastał czas, kiedy bolszewicy zaatakowali Polskę i ta musiała się obronić. Zrobiła to w słynnym cudzie nad Wisłą. Baryka - mimo wszystko, czyli mimo biedy itd. - wstępuje do wojska, by zobaczyć, jak to jest być patriotą. Do najważniejszych przeżyć z tego okresu można zaliczyć uratowanie życia przejacielowi i dojrzenie do bycia Polakiem. 

Etap 4. Nawłoć

A potem powędrował do Nawłoci, gdzie widać wyraźnie sarmanckie korzenie: popijawy, ciągła wyżerka... Baryka w Nawłoci bawi się kobietami, ale kocha Laurę, która - mimo wszystko - postanawia wyjść za bogatego męża. Cezary czuje się zdradzony taką postawą dziewczyny. W konsekwencji wszyscy doznają śmierci Karoliny, która została najprawdopodobniej otruta, a on sam dostrzega nierówność klasową.  

Etap 5. Warszawa. 

Pod koniec książki jest taka scena, w której Cezary Baryka - były przeciwnik komunistów - przyłącza się do pochodu protestu komunistyczno-robotniczego. Na podstawie lektury nie możemy stwierdzić, czy chłopak to zrobił świadomie, czy też nie. Ale fakt jest faktem - zrobił to.

Ale faktami również są przeżycia, jakie miał za sobą ten młody człowiek. Cezary daje się kształtować wydarzeniom, które budują go jako zgorzkniałego człowieka. 

Jaki wniosek można wyciągnąć z tych wszystkich etapów? Taki, że Cezary Baryka jest człowiekiem, który poszukuje własnej drogi czy idei. Głównym rysem charakteru tego człowieka jest przekora i gniew. 

3. Przedwiośnie jako powieść-dyskusja nad kształtem odrodzonej Polski.

W powieści wystepuje fragment, w którym Baryka dyskutuje z Gajowcem o sytuacji Polski. Zdaniem Cezarego Polska to:

-ostoją przemocy, np. policjant może w więzieniu pobić na śmierć człowieka,

-nędza jest wszechobecna, np. ulice są pełne żebraków,

-analfabetyzm, np. w trakcie zajęć szkolnych dzieci sprzątają ulice.

Różnica zdań tych osób nie polega jednak na tym, czym jest Polska, ale - jak ją polepszyć, żeby w kraju żyło się dobrze. Baryka chciałby szybkich i zdecydowanych działań, natomiast Gajowiec widzi, że w Polsce i tak są już realizowane programy naprawy RP. Problem w tym, że te procesy są długofalowe. 

Z całego tego fragmentu może wynikać, że powieść Żeromskiego jest nie tylko powieścią o dorastaniu - jest także powieścią o kształcie odrodzonej Polski. Żeromski "Przedwiośniem" chciał dać impuls do działania, które by zmierzało do szukania najlepszych rozwiązań dla państwa.  

4. Podsumowanie.

Książka "Przedwiośnie" jest niezwykłą książką - zawiera w sobie dramat, ale także i filozofię. Mnie się ją baaardzo fajnie czytało, ale też znalazło się kilka rzeczy, które mnie zasmucały, np. rewolucja w Rosji... 

piątek, 09 marca 2007, information_pi